Ο ΘΕΟΣ ΦΤΑΙΕΙ, ΠΟΥ ΕΚΑΝΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΟΣΟ ΩΡΑΙΟ: ΑΛΛΗΓΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ

Κάποτε, πριν από χρόνια, ο Κ. είχε σκύψει σε ένα πηγάδι μαζί με μια γυναίκα. Τα δύο πρόσωπά τους σάλεψαν, μια στιγμή, πάνω στα σκοτεινά νερά, γυαλιστερά, τρεμάμενα, το ένα κολλητά στο άλλο. Κι αμέσως ο Κ. ένιωσε ότι αγαπούσε αυτή τη γυναίκα.

Μια φορά ένας πασάς κάλεσε έναν φτωχό να του κάνει το τραπέζι. Έβαλε μπροστά του ένα πιάτο ελιές κι ένα πιάτο μαύρο χαβιάρι. Ο φτωχός ούτε στράφηκε να δει τις ελιές, έπεσε με τα μούτρα στο χαβιάρι. «Φάε κι ελιές, κουμπάρε», του λέει ο πασάς. «Καλό είναι και το χαβιάρι, πασά εφέντη μου», απάντησε, μασουλώντας πάντα, ο φτωχός.

Στην Κίνα ο Κ. είχε δει μια ζωγραφιά ανείπωτης αβρότητας, με τον τίτλο: «Η καμπάνα του δειλινού που χτυπάει σε μακρινό ναό». Δεν έβλεπες ούτε ναό ούτε καμπάνα. Μόνο ένα ήρεμο τοπίο, ελαφρά χρυσαφένιο, σκεπασμένο με γαλάζιο αέρα.

Όταν σε σκεφτούν οι κάμπιες, Θεέ μου, γίνονται πεταλούδες!

*

Μια περιπλάνηση στο σύμπαν του Νίκου Καζαντζάκη, ένα μωσαϊκό από 259 αλληγορίες σπαρμένες σε ολόκληρο το έργο του: στα μυθιστορήματα, στα ταξιδιωτικά, ακόμη και στην αλληλογραφία του.

Το απόσταγμα της σοφίας του κορυφαίου συγγραφέα, αντλημένο από τους μοναχούς του Αγίου Όρους, την εβραϊκή παράδοση, το Ταό, το ζεν, την αρχαία ελληνική φιλοσοφία, τον λαό της Κρήτης, την Ιστορία της Νεότερης Ελλάδας, αλλά και από την παγκόσμια Ιστορία.

*

Το αχανές έργο του δημιουργού του Ζορμπά βρίθει από σύντομες αλληγορίες, συμβολικά διηγηματάκια, μικροϊστορίες μισής σελίδας που πηγάζουν και συνίστανται από ιδέες. Μυστικιστικές παραβολές, πες. [...]

Μέσα στα μεγάλα κομμάτια από περίφημο πεντελικό μάρμαρο που είναι το έργο του Καζαντζάκη, όποτε έβλεπα ένα φυλακισμένο μικρό άγαλμα πάλευα, όπως οι γλύπτες, να το απελευθερώσω.

Από τον πρόλογο του συγγραφέα

*

Υπό μία ευρεία έννοια, το βιβλίο μου είναι ένα σχεδόν πειραματικό μυθιστόρημα διαρθρωμένο σε 259 αλληγορίες. Ένα μυθιστόρημα με πρωταγωνιστή τον Κ., ο οποίος δεν ταυτίζεται πάντα με τον Καζαντζάκη (κάποτε συγχέεται με ήρωές του). Ή, ίσως, το μυθιστορηματικό ψηφιδωτό της πνευματικής προσωπογραφίας του Κ., μέσα από όλες αυτές τις αλληγορικές μικροϊστορίες. [...]

Ένα μεταμοντέρνο μυθιστόρημα με τον τίτλο Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο· και υπότιτλο Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη.

Από το επίμετρο του συγγραφέα

ΚΡΙΤΙΚΕΣ - ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ - ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

«[…] Προέκυψε το ερώτημα: με ποια σειρά θα παρέθετα τις αλληγορίες; Μήπως ανάλογα με τον πολιτισμό από τον οποίο προέρχονται; Π.χ., μουσουλμάνοι μυστικιστές, μοναχοί του Αγίου Όρους, αρχαίοι Έλληνες, Ιστορία της Νεότερης Ελλάδας, θυμόσοφοι Κρητίκαροι, Αγγλία, εβραϊκή, αφρικανική και ινδική παράδοση, Ταό, και ούτω καθεξής.
»Ακολούθησα μια παρόρμηση ανάλογη με εκείνες στις οποίες υπακούω όταν συνθέτω τα πρωτότυπα έργα μου, κι άφησα τα κομμάτια του παζλ ριγμένα τις πιο πολλές φορές στην τύχη. Η δόμηση του βιβλίου ανά θεματική κατηγορία ευνοούσε νοηματικά τις κατηγορίες, ενώ η άναρχη δομή που επέλεξα τελικά στρέφει την προσοχή του αναγνώστη στις ίδιες τις αλληγορίες.
»[…] Υπό μία ευρεία έννοια, είναι ένα σχεδόν πειραματικό μυθιστόρημα με πρωταγωνιστή τον Κ., ο οποίος δεν ταυτίζεται πάντα με τον Καζαντζάκη (κάποτε συγχέεται με ήρωές του), ή, ίσως, το μυθιστορηματικό ψηφιδωτό της πνευματικής προσωπογραφίας του Κ., μέσα από όλες αυτές τις αλληγορικές μικροϊστορίες».
Ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος για το πώς έγραψε το «Ο Θεός φταίει…» στην εφημερίδα «Η Αυγή» (13/05/2024)

O Βαγγέλης Ραπτόπουλος Σε Πρώτο Πρόσωπο στο Δεύτερο Πρόγραμμα μιλάει για το βιβλίο στον Δημήτρη Μεϊδάνη (13/05/2024)

Πολλές φορές συμβαίνει το δεύτερο βλέμμα, η προσέγγιση ενός έργου να αποφέρει καρπούς που δεν μπορεί κανείς να σκεφτεί ότι μπορεί να δώσει το πρωτότυπο και αυτό συμβαίνει με την περίπτωση του Νίκου Καζαντζάκη που έχει εμπνεύσει κατά καιρούς με διαφορετικούς τρόπους διάφορους συγγραφείς. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Βαγγέλη Ραπτόπουλου, ο οποίος φάνηκε να εξιτάρεται από τον λευκό γάμο του Νίκου Καζαντζάκη και της Γαλάτειας κι έτσι έγραψε την "Ανέγγιχτη", διεισδύοντας στον ψυχισμό του Έλληνα λογοτέχνη και στοχαστή.
Η εξοικείωση του Ραπτόπουλου με διαφορετικές πτυχές του έργου του Καζαντζάκη, από τον έντονο "μεσογειακό μυστικισμό" της "Ασκητικής", όπως τον έχει περιγράψει, έως τα "Ταξιδεύοντας", τον έκανε έναν μύχιο, πιστό παρατηρητή του τρόπου που ο παγκοσμίως γνωστός Έλληνας συγγραφέας στήνει τον κόσμο του. Ως εκ τούτου, η περιπλάνηση του Ραπτόπουλου στο έργο του Καζαντζάκη μέσα από ένα μωσαϊκό 259 αλληγοριών σπαρμένων σε ολόκληρο το έργο του, από τα μυθιστορήματα μέχρι τα ταξιδιωτικά, ακόμα και στην αλληλογραφία του, είναι ένας ωραίος, πρωτότυπος τρόπος να συναντηθεί κανείς εκ νέου με τον κόσμο του.
Τίνα Μανδηλαρά, LIFO, 02/05/2024

Πόσο εύκολο είναι να συμπυκνώσεις σε 490 σελίδες το έργο του μεγάλου δημιουργού Νίκου Καζαντζάκη; [...] Ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος τόλμησε και εν πολλοίς δικαιώθηκε από το αποτέλεσμα. [...] Χρησιμοποιώντας ως όχημα το ύφος της γραφής του, εκείνη που συναντά ο αναγνώστης στα μυθοπλαστικά του κείμενα, ο Β. Ρ. μας παρουσιάζει 259 αλληγορίες, άλλες μεγαλύτερες κι άλλες μικρότερες ως προς την έκταση, παρμένες μεν από το λογοτεχνικό σύμπαν του Καζαντζάκη, αλλά κατάλληλα διασκευασμένες.
Δεν έχει τη συνεχόμενη ροή ενός στερεοτυπικού ως προς τη δομή μυθιστορήματος, ενός κειμένου που πρέπει να ακολουθήσεις βήμα το βήμα, σελίδα τη σελίδα την πλοκή, ώστε να οδηγηθείς στο τέλος της ιστορίας. Αλλά αυτό δεν αποτελεί πρόβλημα, ίσα ίσα που είναι πλεονέκτημα. Ενδεχομένως να βρίσκεται εκεί το κλειδί που ξεκλειδώνει τις αναγνωστικές πύλες. Ο αναγνώστης έχει επιλογές. Να το διαβάσει απνευστί. Να το διαβάσει με τον δικό του χρόνο. Να το διαβάσει αποσπασματικά. Να το διαβάσει χωρίζοντάς το σε ενότητες...
Άγγελος Χαριάτης, fractal, 30/04/2024

Τηλεοπτική συνέντευξή του συγγραφέα για το βιβλίο στoυς Αλέξανδρο Κλώσσα και Ευαγγελίνα Βόσνου
εκπομπή Restart, Attica TV, 29/04/2024

Ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος διατρέχει το σύμπαν του Καζαντζάκη και ανακαλύπτει ένα μωσαϊκό από 259 αλληγορίες σπαρμένες σε ολόκληρο το έργο του: στα μυθιστορήματα, τα ταξιδιωτικά, ακόμη και στην αλληλογραφία του. Στην παρούσα έκδοση ξεχωρίζει το απόσταγμα της σοφίας του κορυφαίου συγγραφέα αντλημένο από τους μοναχούς του Αγίου Ορους, την εβραϊκή παράδοση, το τάο, το ζεν, την αρχαία ελληνική φιλοσοφία, τον λαό της Κρήτης, την ιστορία της νεότερης Ελλάδας αλλά και από την παγκόσμια ιστορία. «Μέσα στα μεγάλα κομμάτια από περίφημο πεντελικό μάρμαρο που είναι το έργο του Καζαντζάκη, όποτε έβλεπα ένα φυλακισμένο μικρό άγαλμα πάλευα, όπως οι γλύπτες, να το απελευθερώσω» σημειώνει ο συγγραφέας στον πρόλογο.
Έμυ Ντούρου, Documento, 23/04/2024